archiwum 2006 rok 2006    2008 rok 2008    2010 rok 2010    2012 rok 2012 2014 rok 2014
hex3.jpg
hex5.jpg hex4.jpg
hex6.jpg
  strona główna założenia regulamin kalendarium wskazówki pobierz jury   rejestracja zgłoszone projekty galeria gallery   archiwum kontakt
 
"Płazy - zagrożeni strażnicy mokradeł"
"Rola płazów w ochronie bioróżnorodności obszarów wodno-błotnych Górnego Śląska"

Piotr Cuber
Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach,
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Zakład Parazytologii,
ul. Jedności 8, 41-200 Sosnowiec, e-mail: piotrc10@op.pl

Śpiąca królewna - ropucha szara, Rogoźnik, 17.04.2006

Opis popularnonaukowy projektu

Wydają się najbardziej bezbronne ze wszystkich grup zwierząt. Wśród polskich kręgowców płazy z pewnością znalazłyby się na ostatnim miejscu pod względem bojowego rynsztunku. Nie mają szponów i pazurów, zdolnych rozszarpać przeciwnika lub ofiarę. Nie dysponują żądłem, z którego pomocą mogłyby wstrzykiwać w tkanki wroga paraliżujący jad. Ich szczęki zazwyczaj budzą politowanie, gdyż nie tkwią w nich ostre kły, a co najwyżej drobne ząbki. Ich ciała nie broni twardy pancerz ani kolce. Za ochronę służy im najczęściej maskujące ubarwienie, a nieco rzadziej - zdolność błyskawicznej ucieczki. W przypadku grzebiuszki ziemnej skuteczna bywa umiejętność szybkiego zakopania się w miękkiej ziemi. Salamandra plamista sugeruje ostrożność poprzez krzykliwe ubarwienie. Podobnym sposobem posługują się kumaki, eksponując, w sytuacji zagrożenia, ostrzegawcze barwy brzusznej strony ciała. Zarówno one, jak i salamandra rzeczywiście mają przed czym ostrzegać: ich skóra wytwarza silny jad, trujący dla potencjalnego konsumenta. Podobnym narzędziem dysponują ropuchy. Pozostałe płazy mogą głównie salwować się ucieczką lub zamierać w bezruchu.
Te nie rzucające się w oczy stworzenia mogą jednak zagwarantować przetrwanie wielu innym, znacznie lepiej uzbrojonym zwierzętom, także drapieżnikom, należącym do wielu różnych gatunków. Nie wynika to jednak z płaziego arsenału, dość skromnego, w porównaniu z innymi przedstawicielami polskiej fauny. Przyczyną traktowania płazów jako grupy tarczowej jest fakt, że wszystkie ich gatunki występujące w Polsce, są chronione. Ochrona prawna przewiduje nie tylko nietykalność osobników chronionego gatunku na każdym z etapów jego życia, lecz także zapewnia niezmienność ich siedliska. Wodno-błotne ekosystemy niezbędne dla płazów, zasiedlane są także przez innych mieszkańców preferujących wilgoć przynajmniej przez część swojego życia. Obecność płazów często zapewnia przetrwanie także i tym gatunkom, których przedstawiciele są pokarmem dla żab, ropuch czy traszek a także ich kijanek.
Liczba osiemnastu gatunków polskich płazów jawi się równie mało imponująco, jak wielorakość oręża, jaką dysponują. Każdy z nich może być jednak gwarantem trwania wysokiej bioróżnorodności wilgotnych siedlisk Górnego Śląska.

Streszczenie naukowe

Bioróżnorodność jest obecnie rozpatrywana na trzech głównych poziomach organizacji życia: genetycznej, gatunkowej i ekosystemalnej. Z zachowania bioróżnorodności płyną korzyści nie tylko materialne ale również duchowe i intelektualne. Badania prowadzono w ramach pracy magisterskiej wykonywanej w Katedrze Zoologii Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego. Celem pracy było, m.in.: przedstawienie różnorodności życia w obrębie cennych miejsc rozrodu płazów, przedstawienie roli płazów w ekosystemach wodno-błotnych i znaczenia obszarów wodno-błotnych dla środowiska naturalnego i człowieka, przedstawienie realnych zagrożeń dla bioróżnorodności na badanych terenach. Materiał i metody. W celu przeprowadzenia badań wyznaczono na terenie Górnego Śląska osiemnaście stanowisk obejmujących różne typy obszarów wodno-błotnych. Materiał zebrano w ciągu dwóch sezonów (2005 i 2006 roku). Badaniami objęto różne grupy organizmów. W przypadku ważek, płazów i ptaków prowadzono wyłącznie terenowe obserwacje, odławiano natomiast ślimaki wodne. W większości przypadków, obok notatek, zdecydowano się na dokumentację fotograficzną. Wyniki. Na stanowiskach stwierdzono obecność 12 gatunków płazów: traszka grzebieniasta, traszka zwyczajna, kumak nizinny, grzebiuszka ziemna, ropucha szara, ropucha zielona, rzekotka drzewna, żaba jeziorowa, śmieszka, wodna, trawna i moczarowa. Jedynym płazem, którego mimo dogodnych warunków nie znaleziono jest ropucha paskówka. Spośród ciekawszych, często skrajnie zagrożonych gatunków zwierząt zaobserwowanych na stanowiskach życia i rozrodu płazów, można wymienić: bączka, rybitwę białowąsą, zalotkę większą czy szklarnika leśnego. Płazy mogą być z powodzeniem wykorzystywane jako grupa tarczowa dla różnych typów obszarów wodno-błotnych. Każde z badanych stanowisk jest przyrodniczo cenne, gdyż żyje na nim specyficzna mieszanka gatunkowa i populacyjna z unikatową dla danego siedliska pulą genową, która to pula jest źródłem różnorodności.

 

Komitet Organizacyjny

organizatorzy
organizatorzy

Sponsorzy

logo

logo
logo
logo
logo logo

Patronat honorowy

Leszek Jodliński
Dyrektor Muzeum Śląskiego w Katowicach

Zygmunt Łukaszczyk
Wojewoda Śląski

Jan Malicki
Biblioteka Śląska

Piotr Uszok
Prezydent Katowic

Adam Matusiewicz
Marszałek Województwa Śląskiego

Patronat medialny

logo

logo

logo

logo

logo

logo