archiwum 2006 rok 2006    2008 rok 2008    2010 rok 2010    2012 rok 2012 2014 rok 2014
hex3.jpg
hex5.jpg hex4.jpg
hex6.jpg
  strona główna założenia regulamin kalendarium wskazówki pobierz jury   rejestracja zgłoszone projekty galeria gallery   archiwum kontakt
 
"Co szkodzi stonce - badania nad szkodnikiem kukurydzy"
"Inhibitory enzymów trawiennych jako efektywne narzędzie w ograniczaniu liczebności populacji zachodniej kukurydzianej stonki korzeniowej (Diabrotica virgifera virgifera)"

Sławomir Drzewiecki1, Paweł Bereś2, Mirosław Nakonieczny3
1Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy, Oddział Sośnicowice
ul. Gliwicka 29, 44-153 Sośnicowice
2Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy, Terenowa Stacja Doświadczalna Rzeszów
ul. Gen. Langiewicza 28, 35-101 Rzeszów
3Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska,
Katedra Fizjologii Zwierząt i Ekotoksykologii; ul. Bankowa 9, 40-007 Katowice
e-mail: s.drzewiecki@ior.gliwice.pl, P.Beres@iorpib.poznan.pl

Na szczycie - samiec stonki kukurydzianej (Diabrotica virgifera LeConte) na znamionach kwiatów kukurydzy (Paweł Bereś)

Linia startowa - chrząszcz stonki kukurydzianej (Diabrotica virgifera LeConte) w początkowej fazie lotu (Sławomir Drzewiecki)

Szkodnikom mówimy nie! - opryskiwacz przystosowany do wykonywania zabiegów ochrony roślin w wysokich uprawach (Sławomir Drzewiecki)

Opis popularnonaukowy projektu

Dopiero co wielu z nas udało się zapomnieć o pladze stonki ziemniaczanej, która pustoszyła polskie plantacje ziemniaka w drugiej połowie minionego stulecia. Niewiele wcześniej odeszły w niepamięć czyny społeczne, w czasie których młodzież i dzieci pracowicie zbierały pasiaste chrząszcze i ich różowo-pomarańczowe larwy z ogołoconych pędów i liści ziemniaków. Jeszcze niedawno pobrzmiewały głosy szukające politycznych przyczyn gradacji szkodnika. Ledwie uporaliśmy się z plagą stonki ziemniaczanej, gdy do bram Europy dotarł nowy przybysz zza Atlantyku, z wielkim apetytem na kolejny, masowo uprawiany, także w Polsce, gatunek roślin konsumpcyjnych - na kukurydzę.
Zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa także jest chrząszczem. Choć jest blisko spokrewniona ze swoim poprzednikiem, to niezbyt do niego podobna. Jest znacznie mniejsza, długość jej ciała nieznacznie przekracza pół centymetra. Z powodu rozmiarów, a także biologii, walka z tym owadzim żarłokiem wydaje się dużo trudniejsza, niż ze stonką ziemniaczaną. Larwy stonki kukurydzianej żyją bowiem w glebie i tam, ukryte przed ludzkim wzrokiem, czynią spustoszenie w korzeniach kukurydzy. Rośliny w końcu słabną i przewracają się. Dorosłe chrząszcze z kolei żerują na zielonych częściach roślin, wybierając najdelikatniejsze i najwartościowsze z nich - kwiaty i świeżo zawiązane nasiona. W tej sytuacji K.I. Gałczyński zaapelowałby, jak w "Satyrze na bożą krówkę": "Więc upraszam entomologów, (...) by na tę sprawę rzucili się z szałem". Entomolodzy, rzecz jasna, nie próżnują. Niemal od chwili odnotowania pierwszych osobników szkodnika w Europie zwierają szeregi, aby poznać słabe punkty i samych owadów, i ich żołądków, i apetytów. W laboratoriach trwają badania nad upodobaniami pokarmowymi szkodnika. W probówkach powstają nowe roztwory insektycydów. W salach konferencyjnych toczą się dyskusje i odbywa się wymiana doświadczeń, aby zapobiec dalszej inwazji i szkodom w uprawach. Na polach kukurydzy rozgrywają się bezpośrednie konfrontacje plantatorów i naukowców z niepozbawionym uroku osobistego szkodnikiem, a nad wszystkim unosi się duch pasiastego "żuka z Kolorado", którego liczebność wspólnymi siłami skutecznie, jak na razie udaje się utrzymać w ryzach.

Streszczenie naukowe

Jednym z celów projektu obok poznania profilu aktywności enzymów trawiennych jelita środkowego chrząszczy Diabrotica v. virgifera LeConte była analiza preferencji pokarmowej imago w odniesieniu do odmian kukurydzy pastewnej o różnej wczesności, ze szczególnym uwzględnieniem dynamiki występowania chrząszczy na tle zmiennych faz rozwojowych rośliny żywicielskiej. Ponadto wyznaczono szczegółową dynamikę występowania D. virgifera w różnych typach pułapek feromonowych i pułapek pokarmowych oraz oceniono przydatność tych pułapek dla praktyki rolniczej. Wykonane badania terenowe na poletkach doświadczalnych IOR wskazały, że obecność chrząszczy D. virgifera na roślinach kukurydzy jest uzależniona w dużej mierze od dostępności do najbardziej preferowanego pokarmu, tj. pyłku oraz świeżych znamion kolb. Stąd też przez pojawiające się imago w pierwszej kolejności zasiedlane były najwcześniejsze odmiany kukurydzy. Wraz z dojrzewaniem roślin chrząszcze migrowały na odmiany późniejsze, które warunkowały im dostęp do najbardziej wartościowego pożywienia. Szczegółowa analiza występowania chrząszczy na odmianach kukurydzy o różnej wczesności, a także na pułapkach feromonowych i pułapkach pokarmowych pozwalają bardziej precyzyjnie ustalać terminy pojawu i liczebności imago w sezonie wegetacyjnym kukurydzy. Pierwsze owady rozpoczynały naloty na rośliny zwykle w pierwszej połowie lipca. Maksimum ich liczebności przypadało najczęściej w połowie sierpnia, natomiast okres żerowania kończył się najpóźniej w połowie października.

 

Komitet Organizacyjny

organizatorzy
organizatorzy

Sponsorzy

logo

logo
logo
logo
logo logo

Patronat honorowy

Leszek Jodliński
Dyrektor Muzeum Śląskiego w Katowicach

Zygmunt Łukaszczyk
Wojewoda Śląski

Jan Malicki
Biblioteka Śląska

Piotr Uszok
Prezydent Katowic

Adam Matusiewicz
Marszałek Województwa Śląskiego

Patronat medialny

logo

logo

logo

logo

logo

logo