archiwum 2006 rok 2006    2008 rok 2008    2010 rok 2010    2012 rok 2012 2014 rok 2014
hex3.jpg
hex5.jpg hex4.jpg
hex6.jpg
  strona główna założenia regulamin kalendarium wskazówki pobierz jury   rejestracja zgłoszone projekty galeria gallery   archiwum kontakt
 
"4 pory roku Zbiornika Goczałkowickiego"
"Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego"

Marek Grucka1, Paweł Migula2
1mgfoto@pless.pl
2Uniwersytet Śląski w Katowicach, Projekt POIG 01.01.02-24-078/09,
Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego.
40-007 Katowice ul. Bankowa 5
e-mail: pawel.migula@us.edu.pl

Śryż

Z lotu ptaka

Opis popularnonaukowy projektu

Cyfrowe ryby uwijają się w cyfrowych toniach wielkiego jeziora. W numerycznych osadach dennych tkwią numeryczne małże i wazonkowce. Wyrażony ciągiem cyfr plankton żywi i ryby, i mięczaki, i wiele innych grup zwierząt, opisanych za pomocą symboli matematycznych. Gdy nad cyfrowym jeziorem zaświeci słońce, natychmiast zmieniają się jego barwy – wartościom temperatury odpowiadają kolory, które malują jego powierzchnię, i, wedle potrzeby także i głębsze warstwy wód, a wszystko według zaprogramowanej skali barwnej. A co, jeśli ocieplenie utrzyma się dłużej? Można sprawdzić: wystarczy dopisać kilka nowych cyfr, aby uzyskać obraz nasycenia wody tlenem, zawartości chlorofilu, czy obecności bakterii w przybrzeżnym mule. Czasem, w cyfrowym jeziorze gwałtownie przybiera woda. W realnym - byłaby to ekologiczna katastrofa. W komputerowym - jest szansa jakoś temu zaradzić.
To nie jest opis gry komputerowej "Jezioro craft", choć cyfrowy model realnego, wielkiego akwenu - Jeziora Goczałkowickiego, sporo może mieć wspólnego z komputerową "strategią". Jak w grze, także i tu mogą być potrzebne szybkie decyzje, na przykład podczas zbliżania się fali powodziowej z gór. Jak w grze, mogą zdarzać się zwroty akcji, gdy po długotrwałych upałach następują rzęsiste opady, mieszające wody jeziora aż do jego dna. Nie ma tu jednak zwycięzców i przegranych. Beneficjent może być tylko jeden - Zbiornik Goczałkowicki, dostarczający wody pitnej dla Śląska oraz przyjmujący na siebie falę powodziową. Bujny, choć sztucznie stworzony ekosystem, nigdy nie dostanie też nowego życia, w przeciwieństwie do bohatera niejednej gry. Dla zapewnienia równowagi biologicznej i hydrologicznej tego akwenu powstaje więc jego model cyfrowy, uwzględniający wszystkie, znane naukowcom z wielu dziedzin, zjawiska zachodzące w jego wodach i osadach oraz procesy życiowe zamieszkujących go organizmów. Zespoły ekologów, toksykologów, hydrologów, zoologów i wielu innych specjalistów już od wielu miesięcy kompletują potrzebne dane, które pozwolą lepiej interpretować teraźniejszość i szacować przyszłość Zbiornika.
Jezioro Goczałkowickie tymczasem, zgodnie z porami dni i roku od kilkudziesięciu już lat tętni życiem, którego przejawy już wkrótce znajdą swoje cyfrowe odzwierciedlenie aby w naszym realnym życiu nie zabrakło wody przy kolejnym odkręceniu kurka kranu.

Streszczenie naukowe

Koordynatorem projektu jest Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego. W skład Konsorcjum Naukowego wchodzą Uniwersytet Śląski w Katowicach, Politechnika Krakowska, Instytut Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach oraz Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN w Zabrzu. Projekt dofinansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. W świetle zapisów Ramowej Dyrektywy Wodnej, w krajach Unii Europejskiej konieczna jest intensyfikacja działań umożliwiających zrównoważone gospodarowanie zasobami wód w celu uzyskania ich dobrego stanu do 2015 roku. Dotyczy to także podlegających silnej antropopresji zbiorników retencyjnych.
Europejskie standardy zarządzania tymi akwenami wymagają zachowania dobrego potencjału ekologicznego zasobów wodnych i ekosystemów z nimi związanych, a także wykorzystania wód zbiorników zgodnie z ich funkcją gospodarczą i zapewnienia bezpieczeństwa budowli piętrzącej w warunkach zagrożeń naturalnych i technologicznych. Przedsięwzięcie ZiZOZap ma na celu rozwiązanie problemu obniżania się potencjału ekologicznego i funkcjonalnego zbiorników zaporowych w wyniku ich starzenia się i presji wynikających z zagospodarowania przestrzennego obszaru zlewni. Obszarem badawczym dla projektu ZiZOZap jest Zbiornik Goczałkowicki, na którym interdyscyplinarne zespoły specjalistów prowadzą monitoring i analizy różnych elementów środowiska. Dane z badań warunków hydrologicznych, hydrogeologicznych i fizykochemicznych wody i osadów dennych oraz sparametryzowane wskaźniki ekologiczne i higieniczne odnoszące się do stanu flory i fauny oraz środowiska przyrodniczego wokół zbiornika są zbierane w zintegrowane bazy danych. Realizatorzy projektu rozpoznają jakie są kluczowe problemy istotne dla optymalnego zarządzania zbiornikiem zaporowym, utworzą system informacyjny wraz z bazą danych. Na podstawie wyników badań i scenariuszy gospodarki wodnej zamierzają opracować numeryczny model zbiornika retencyjnego. Umożliwi on bież ącą ocenę stanu jakościowego i funkcjonalnego zbiornika oraz symulowanie i prognozowanie jego zmian. W praktyce, system modeli zbiornika ma umożliwić przewidywanie zmian ilości i jakości zasobów wodnych, wpływając na procesy uzdatniania wody i minimalizację kosztów, a także prognozy żyzności wód i zmian w zbiorniku oraz w otaczających zbiornik ekosystemach. IETU w projekcie ZiZOZap realizuje zadania, polegające na budowie systemu bazodanowego oraz opracowaniu i weryfikacji wielowarstwowego modelu zbiornika. Odpowiada również za promocję całego projektu. Podjęte działania badawcze umożliwią w przyszłości uniknięcie strat w samym środowisku, a także ewentualnych wysokich kar z powodu niewykonania przyjętych zobowiązań unijnych przez instytucje zarządzające zbiornikami. Wypracowany uniwersalny system będzie służyć efektywniejszemu planowaniu i zarządzaniu eksploatacją zbiorników retencyjnych, podejmowaniu racjonalnych decyzji tak, aby chronić potencjał ekologiczny zbiorników przy jednoczesnym utrzymaniu ich funkcji. Wymiernymi korzyściami z realizacji projektu będą: poprawa zasobów zbiornika jako źródła wody pitnej dla Śląska; udoskonalenie ochrony przed skutkami powodzi i suszy oraz zachowanie stałego minimalnego odpływu wód ze zbiornika w warunkach suszy; ochrona wartości przyrodniczych i gospodarki rybackiej

 

Komitet Organizacyjny

organizatorzy
organizatorzy

Sponsorzy

logo

logo
logo
logo
logo logo

Patronat honorowy

Leszek Jodliński
Dyrektor Muzeum Śląskiego w Katowicach

Zygmunt Łukaszczyk
Wojewoda Śląski

Jan Malicki
Biblioteka Śląska

Piotr Uszok
Prezydent Katowic

Adam Matusiewicz
Marszałek Województwa Śląskiego

Patronat medialny

logo

logo

logo

logo

logo

logo