archiwum 2006 rok 2006    2008 rok 2008    2010 rok 2010    2012 rok 2012    2014 rok 2014
hex3.jpg
hex5.jpg hex4.jpg
hex6.jpg
  strona główna założenia regulamin kalendarium wskazówki pobierz jury   rejestracja zgłoszone projekty galeria gallery   archiwum kontakt
 
"Żywe papierki lakmusowe"
"Sezonowe zmiany stopnia uszkodzeń DNA u karpi hodowlanych Cyprinus carpio przesiedlonych do zbiornika zaporowego w Goczałkowicach"

Marta Dziewięcka, Maria Augustyniak
Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska,
Katedra Fizjologii Zwierząt i Ekotoksykologii;
ul. Bankowa 9, 40-007 Katowice
e-mail: mdziewiecka@us.edu.pl
e-mail: maria.augustyniak@us.edu.pl

Miłość mieszka w genach - nietypowy obraz jąder komórkowych krwi karpia

Opis popularnonaukowy projektu

Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej. Przyznają to nawet ci, dla których podróż w nieznane jest całym życiem. Po powrocie z wypraw bliskich i dalekich, znane "kąty" gwarantują wypoczynek. Bezpieczne otoczenie sprawia, że cenne kalorie nie są przeznaczane na walkę z przeciwnościami losu, a zaoszczędzona w ten sposób energia pcha ich znów w "obcy" świat. Świat ten wcale nie musi być niebezpieczny ani nieprzyjemny i po chwilowym wydatku energetycznym związanym z podróżą, nie musi wywoływać stresu. Gdy jednak nowa lokalizacja daleka jest od komfortowej, wtedy rodzi się stres.
Zwierzęta też wędrują. Podróż w zwierzęce "nieznane" może skończyć się źle: posiłkiem na plantacji świeżo opryskanej pestycydem, noclegiem w składowisku odpadów pełnym metali ciężkich czy żerowiskiem w stawie zbierającym ścieki z pobliskiego miasta. Od dawna wiadomo, że organizmy zwierząt reagują stresem na zanieczyszczone środowisko. Niektóre objawy tego stresu widać gołym okiem, inne pozostają ukryte w komórkach i narządach, i wykryć je można tylko dzięki specjalnym testom. Są one bardzo precyzyjne i na ich podstawie czasem da się określić rodzaj zanieczyszczeń. Jest to powód, dla którego naukowcy chętnie je stosują w badaniach stanu środowiska. Przemieszczają wybrane zwierzęta z ich "domowego" zacisza w nowe dla nich miejsce, i gdy ucichnie niepokój związany z transportem, na podstawie ich fizjologii i biochemii oceniają, jak dalece nowe miejsce różni się na niekorzyść od rodzinnej niszy. Takie eksperymenty szczególnie dobrze sprawdzają się w środowiskach wodnych. Odłów wodnych zwierząt, na przykład ryb, z macierzystego stawu i umieszczenie ich w interesującym badaczy zbiorniku może zadziałać jak papierek lakmusowy zanurzony w roztworze kwasu, choć oczekiwanie na reakcję często wymaga znacznie więcej czasu. Po upływie godzin, dni lub tygodni wystarczy zajrzeć w głąb komórek, aby ocenić dyskomfort żywej sondy a poprzez to - jakość wody w badanym akwenie. Informacja taka jest często bezcenna, wręcz o znaczeniu strategicznym, a obraz uzyskany w wyniku testu bywa czasami bardzo wymowny.

Streszczenie naukowe

Eksperymenty z użyciem klatek są uważane za jedno z najbardziej wydajnych i przydatnych narzędzi w monitorowaniu środowiska wodnego. Obecnie w celu określenia potencjału genotoksycznego wody wykorzystywane są testy z użyciem ryb jako organizmów modelowych. Mając na uwadze liczne zalety tej metody nie należy zapomnieć o pewnych ograniczeniach, które mogą mieć wpływ na mierzone parametry. Bardzo istotna jest naturalna zmienność środowiska jak i również stres związany z przewozem zwierząt oraz umieszczeniem ich w klatkach. Celem prezentowanych badań oprócz monitorowania genotoksyczności wody Jeziora Goczałkowice, była również ocena wpływu sezonu oraz czasu trwania eksperymentu na stopień uszkodzenia DNA. Prezentowane badania były częścią dużego projektu o nazwie "Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego" (ZiZOZap), który koncentruje się na poszukiwaniu rozwiązań polepszających potencjał ekologiczny i funkcjonalny zbiorników retencyjnych. Jako zbiornik modelowy zostało wybrane Jezioro Goczałkowice, ponieważ stanowi główne źródło wody pitnej w Aglomeracji Śląskiej. Ryby z gatunku Cyprinus carpio przeniesiono do trzech różnych miejsc na obszarze jeziora i przetrzymywano w klatkach przez trzy tygodnie. Do oceny uszkodzeń DNA w komórkach krwi wykorzystano test kometowy (SGCE). Eksperyment przeprowadzono latem i jesienią. W wyniku badań stwierdzono, że poza związkiem ze stanem czystości wody w wybranych lokalizacjach zbiornika na parametry te mają też wpływ: sezon (lato vs. jesień) oraz czas trwania eksperymentu. Sugeruje to, iż w projektowaniu badań biomonitoringowych podczas analizy należy zawsze uwzględnić porę roku oraz czas ekspozycji organizmów na czynniki środowiskowe..

 

Komitet Organizacyjny

us
paideia

Sponsorzy

Katowice
paideia
Hotel Czarny Las
Aiport Katowice

Patronat medialny

logo

logo

logo

logo

logo