archiwum 2006 rok 2006    2008 rok 2008    2010 rok 2010    2012 rok 2012    2014 rok 2014
hex3.jpg
hex5.jpg hex4.jpg
hex6.jpg
  strona główna założenia regulamin kalendarium wskazówki pobierz jury   rejestracja zgłoszone projekty galeria gallery   archiwum kontakt
 
"Niewielka Piątka Afryki"
"Nieznani mieszkańcy Zachodniej Afryki"

Aleksandra Jakiel, Magdalena Błażewicz-Paszkowycz, Anna Stępień, Piotr Jóźwiakup
Uniwersytet Łódzki, Zakład Biologii Polarnej i Oceanobiologii,
ul. Banacha 12/16, 90-237 Łódź
e-mail: aleksandrajakiel@wp.pl
e-mail: magdab@biol.uni.lodz.pl

Skorupiak z rzędu Decapoda zebrany na rafie koralowej. Listopad 2012, Zatoka Gwinejska

Odnóża krewetki z rodzaju Nematocarcinus. Listopad 2012, Zatoka Gwinejska

Cztery nowe dla nauki gatunki kleszczug z Zatoki Gwinejskiej: Bananella n. sp., Bathyleptochelia n. sp., Cryptocopoides n. sp., Pseudotanais n. sp. Maj 2014, Łódź

Opis popularnonaukowy projektu

Wielka Piątka Afryki to lew, bawół, słoń, nosorożec czarny i lampart. Są to zwierzęta, które swymi rozmiarami, masą, prędkością i siłą wyróżniają się na tle wszystkich pozostałych gatunków czworonogów zamieszkujących kontynent afrykański. To one stanowiły cel każdego safari i dostarczały najcenniejszych trofeów w czasach kiedy polowania na najdziksze i najniebezpieczniejsze zwierzęta wielkich równin i lasów tropikalnych, pomiędzy Przylądkami Białym i Igielnym, należały do dobrego tonu. Także i dziś, choć miejsce sztucerów zajęły aparaty fotograficzne a tysiące trofeów mieszczą się na karcie pamięci wielkości paznokcia, przedstawiciele Wielkiej Piątki są dalej obiektami pożądania odważnych śmiałków podczas afrykańskich wypraw. Przewodnicy safari dobrze o tym wiedzą i nawet nie próbują stworzyć dla turystów programu: "Niewielka Piątka Afryki". Tymczasem, na przekór turystycznym folderom, wszystkie zakątki tego egzotycznego kontynentu zasiedlone są przez drobne, sześcio-, ośmio- i dziesięcionogie stworzenia. Wśród afrykańskich bezkręgowców wciąż są takie, których nie znamy z nazwy i przynależności systematycznej, nie wiemy, co jedzą i co na nie poluje, nie ma ich w entomologicznych gablotach ani wśród dokumentacji fotograficznej. Wiele z nich w trudno dostępnych kryjówkach, jaskiniach, mokradłach, koronach drzew czy przybrzeżnych rafach koralowych czeka na nagłówki: "Gatunek nowy dla nauki!" Także tonie wód opływających kontynent afrykański skrywają w sobie mnóstwo niezbadanych okazów. Oczy turystów cieszą widowiskowe popisy wielorybów wokół Przylądka Dobrej Nadziei, odważni śmiałkowie z sawannowych safari przenoszą się pod wodę aby nurkować z rekinami, podczas gdy naukowcy penetrujący dno Zatoki Gwinejskiej, niezrażający się niewielkimi rozmiarami zdobyczy i jej przewagą w grze w chowanego co i rusz znajdują i opisują nieznane dotąd okazy. Kilkumilimetrowe kleszczugi czy wieloszczety, nieciekawie ubarwione, często występują wyłącznie w miejscach ich odkrycia, gdyż tylko tam, nigdzie więcej na świecie, znajdują najlepsze warunki do życia. Jednak właśnie na takich kandydatów, niewielkich i zupełnie niegroźnych, lecz często niepowtarzalnych, otworzyłyby się kręgi prestiżowego grona "Niewielkiej Piątki Afryki".

Streszczenie naukowe

W 2012 roku w ramach współpracy z Institute of Marine Research w Bergen (Norwegia) troje doktorantów (Anna, Aleksandra, Piotr) pod kierunkiem dr hab. Magdaleny Błażewicz- Paszkowycz z Zakładu Biologii Polarnej i Oceanobiologii Uniwersytetu Łódzkiego wzięło udział w wyprawie naukowej do Zatoki Gwinejskiej (Zachodnia Afryka). Na pokładzie statku badawczego Dr Fridtjof Nansen pobierano próby z dna morskiego. W tym celu używano, często wykorzystywanego w tego typu badaniach, czerpacza Van Veena. Zbudowany z dwóch głębokich łopat, czerpacz wgryzając się w dno, pobierał osad wraz z żyjącymi w nim organizmami. Na pokładzie zebrany materiał badawczy był przepłukiwany i konserwowany w formalinie i etanolu. Celem wyprawy było zbadanie bezkręgowców żyjących na dnie Zatoki Gwinejskiej. Jednym z najbardziej spektakularnych i słabo poznanych ekosystemów była głębokowodna (400 m) rafa koralowa utworzona przez koralowca Lophelia pertusa. W bogatej faunie zasiedlającej rafę koralową stwierdzono między innymi osobniki należące do czterech nowych dla nauki gatunków skorupiaków z rzędu kleszczug (Tanaidacea). Inne bezkręgowce licznie reprezentowane były przez wieloszczety, skorupiaki z rzędu obunogów i dziesięcionogów. Organizmy zebrane z rafy koralowej zostały opracowane genetycznie. Wykorzystanie danych molekularnych (tzw. barkodowanie) wspiera tradycyjną taksonomię, opartą o obserwacje cech morfologicznych i pozwala na dokładniejsze potwierdzenie odrębności poszczególnych gatunków. Taka interdyscyplinarna analiza w przypadku Tanaidacea, skorupiaków o rozmiarach zaledwie kilku milimetrów, jest nierzadko konieczna. Wyniki tych badań stały się podstawą do przygotowania publikacji w czasopiśmie naukowym o zasięgu międzynarodowym.

 

Komitet Organizacyjny

us
paideia

Sponsorzy

Katowice
paideia
Hotel Czarny Las
Aiport Katowice

Patronat medialny

logo

logo

logo

logo

logo