archiwum 2006 rok 2006    2008 rok 2008    2010 rok 2010    2012 rok 2012    2014 rok 2014
hex3.jpg
hex5.jpg hex4.jpg
hex6.jpg
  strona główna założenia regulamin kalendarium wskazówki pobierz jury   rejestracja zgłoszone projekty galeria gallery   archiwum kontakt
 
"Na tropie wulkanizmu - geoturystyka 6D"
"Obiekty geoturystyczne Eurazji"

Tadeusz Molenda
Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Nauk o Ziemi,
Katedra Geografii Fizycznej,
Zakład Hydrologii i Gospodarki Wodnej Obszarów Urbanizowanych,
ul. Będzińska 60, 40-007 Sosnowiec
e-mail: tedimolenda@interia.pl

Erupcja wulkanu Stromboli (Włochy)

Wulkan błotny (Azerbejdżan)

Opis popularnonaukowy projektu

Dzisiejsza technika cyfrowa czyni cuda. Potrafi przekonać widza, że pływa on w prehistorycznym oceanie z ówczesnymi dinozaurami, przebywa w przestrzeni kosmicznej czy w fantastycznych zaświatach. Jest w stanie dostarczyć widzowi nadzwyczajnych złudzeń i wyprowadzić w pole każdy z jego zmysłów. Nowoczesne kina i parki rozrywki prześcigają się w proponowaniu swoim klientom jak najmocniejszych wrażeń w trój-, w czwór- i wyższych wymiarach, aby widz czuł, że jest uczestnikiem oglądanych scen. Nie od dziś wiadomo jednak, że to świat realny dostarcza nam najbogatszych wrażeń zmysłowych. Niektóre z nich, jeśli pojawiają się w zbyt dużym nasileniu, działają irytująco, jak natarczywe klaksony na skrzyżowaniach wielkich miast. O wielu z nich zdążyliśmy zapomnieć, jak o nieprzeniknionej ciemności w bezksiężycową noc, gdy mroku nie rozjaśniają latarnie ani świetlne reklamy. Znużeni miejskim życiem szukamy niecodziennych wrażeń poza gwarem cywilizacji. Mocnych, prawdziwych, autentycznych. Spektakularnym obszarem intensywnych doznań jest strefa aktywnego wulkanizmu. W takich miejscach można nacieszyć oczy fontannami rozżarzonych cząstek wyrzucanych z krateru na tle ciemnego nieba. Może im towarzyszyć zestaw dźwięków zsynchronizowanych z obrazem: syk, huk, trzaski. Węch znajdzie zaspokojenie w silnej woni siarkowodoru, a zmysł dotyku i wibracji wyłapie drżenie gruntu. Duża różnorodność wulkanów i pseudowulkanów, fumaroli i solfatar, wyrzucających głównie gazy, czy gejzerów w Europie, Azji i innych kontynentach daje gwarancję, że również innymi zmysłami można chłonąć zjawiska wulkaniczne. Także zmysł smaku i temperatury może zostać zaangażowany w poznawanie jednego z tego typów obiektów, jakim jest gejzer. Wysoko zmineralizowane, często gorące jego wody mają słonawy smak. Wiele z nich traktowanych jest jako atrakcje geoturystyczne, pozwalające poznać na własnej skórze zjawiska zachodzące w głębi ziemi, a przy okazji doświadczyć, z należytą ostrożnością, niespotykanych nigdzie indziej emocji. Gdyby jednak wulkan akurat drzemał, zawsze można skorzystać z oferty kina 5, 6, .D.

Streszczenie naukowe

Geoturystyka to obecnie dynamicznie rozwijająca się dziedzina turystyki. Stanowi jedną z form turystyki poznawczej, a jej głównym przedmiotem zainteresowania są przede wszystkim różnorodne obiekty i zjawiska przyrody nieożywionej, a także specyficzne krajobrazy (górskie, wulkaniczne, pustynne, krasowe itd.) o dużym natężeniu walorów geologicznych i geomorfologicznych. Na obszarze Eurazji znajduje się niezliczona liczba obiektów geoturystycznych. Obiekt geoturystyczny definiowany jest jako taki obiekt geologiczny, który jest lub może się stać po odpowiednim wypromowaniu i uprzystępnieniu, przedmiotem zainteresowania turystycznego (np. wulkany, kaniony, skałki, jaskinie). Niewątpliwie, najbardziej spektakularne obiekty geoturystyczne położone są na obszarach aktywnego wulkanizmu. Na obszarach tych możemy wyróżnić między innymi takie obiekty jak: wulkany, fumarole, solfatary czy gejzery. Duża atrakcyjność tych obiektów związana jest nie tylko z ich morfologią. Aktywne wulkany dostarczają również efektów świetlnych, termicznych oraz jak w przypadku solfatarów, zapachowych (zapach zgniłych jaj siarkowodoru), dźwiękowych (huk), wibracyjnych (drobne trzęsienia gruntu) oraz smakowych (w przypadku dużej mineralizacji wód gejzerów - słonawe wody). Dlatego też człowiek wymienione obiekty może odbierać wszystkim zmysłami. Nie istnieją drugie tego typu obiekty geoturystyczne których percepcja mogłaby być dokonana wszystkimi zmysłami. Natężenie dostarczanych bodźców w poszczególnych obiektach jest zróżnicowane. W cyklu fotografii przedstawiono zdjęcia z obszaru "klasycznego" wulkanizmu (Sycylia i Wyspy Liparyjskie). Podczas erupcji prezentowanego na zdjęciach wulkanu Stromboli wyrzucana jest głównie lawa. Mniej znane są wulkany błotne. Wulkany błotne to obiekty, z których wydobywają się trzy rodzaje substancji. Są to substancje gazowe (metan), ciekłe (ropa naftowa i woda) oraz stałe (ił, piasek oraz fragmenty pokruszonych skał). W zdecydowanej większości obiektów substancje te wyrzucane są równocześnie jako ich mieszanina. Wulkany błotne zwane są również pseudowulkanami. Wulkany błotne są rzadkimi obiektami na Ziemi. Ich występowanie stwierdzono w nielicznych państwach między innymi w Rumuni, Chinach, Japonii, Stanach Zjednoczonych oraz półwyspie Krymskim. Tylko niektóre z nich są genetycznie powiązane ze zjawiskami wulkanicznymi. W zdecydowanej większości przypadków występują one na obszarach gazonośnych i roponośnych. Wydobywanie się mieszanin na powierzchnię terenu spowodowane jest ciśnieniem jakie panuje w skałach zbiornikowych (zwykle piaskowcach i wapieniach). Różne są rodzaje i formy morfologiczne wulkanów błotnych. Najmniejsze mają zaledwie kilkadziesiąt centymetrów wysokości, natomiast największe posiadają stożki o wysokości względnej do 500 metrów i średnicy kraterów do pół kilometra. Prezentowane fotografie powstały niejako "przy okazji" prowadzonych badań hydrologiczno-geomorfologicznych. Obiekty te wywarły jednak na autorze olbrzymi zachwyt i postanowił udokumentować je w cyklu pt: "Obiekty geoturystyczne Eurazji".

 

Komitet Organizacyjny

us
paideia

Sponsorzy

Katowice
paideia
Hotel Czarny Las
Aiport Katowice

Patronat medialny

logo

logo

logo

logo

logo